Tatimi mbi të ardhurat (TAP)

Një shkallë progresive me hapa, e llogaritur mbi bruton

Të ardhurat nga punësimi në Shqipëri tatohen me tatimin mbi të ardhurat nga punësimi (TAP). Ai nuk është një përqindje e vetme e sheshtë: është një shkallë progresive me hapa, ku pjesa e parë e pagës mbetet pa tatim, pjesa e mesme tatohet me shkallën 13%, dhe pjesa më e lartë me 23%. Konkretisht, deri në 50 000 L bruto në muaj nuk paguhet asnjë lek tatim, ndërsa mbi 200 000 L zbatohet shkalla e sipërme 23%.

Fakti më i rëndësishëm — dhe ai që e dallon sistemin shqiptar nga shumica e vendeve fqinje — është se TAP-i llogaritet mbi pagën bruto, jo mbi bruton minus kontributet. Kontributet e sigurimeve dhe tatimi janë dy zbritje paralele nga e njëjta bazë: paga juaj bruto. Kjo do të thotë se baza e tatimit nuk zvogëlohet nga kontributet që keni paguar — të dyja hiqen njëkohësisht nga bruto, jo njëra pas tjetrës.

Brezat tatimorë, brez pas brezi

Shkalla ndahet në katër zona. Nga zero deri në 50 000 L tatimi është zero — kjo mbron pagat më të ulëta, duke përfshirë edhe pagën minimale. Në brezin kalimtar, nga 50 000 L deri në 60 000 L, tatimi llogaritet si 13% e shumës mbi 35 000 L. Nga 60 000 L deri në 200 000 L vlen brezi standard: 13% e shumës mbi 30 000 L. Dhe mbi 200 000 L, tatimi bëhet 22 100 L plus 23% e pjesës që kalon 200 000 L. Faqja e shkallës tatimore e paraqet këtë tabelë të plotë, rresht për rresht, me një shembull të llogaritur.

Kush e mban tatimin dhe kur

Punonjësi zakonisht nuk e paguan vetë tatimin. Punëdhënësi vepron si agjent tatimor: e llogarit dhe e mban në burim nga çdo pagë, pastaj e derdh në buxhet në emrin tuaj. Prandaj shuma që hyn realisht në llogarinë tuaj bankare është tashmë neto — tatimi dhe kontributet janë zbritur para se paga t'ju arrijë. Kjo është arsyeja pse shifra e shkruar në kontratë (bruto) është gjithmonë më e lartë se ajo që merrni në dorë (neto).

Pse baza është bruto — dhe pse ka rëndësi

Në disa vende tatimi llogaritet mbi bazën „e tatueshme", pra mbi bruton pasi zbriten kontributet. Në Shqipëri jo: praktika e mbajtjes në burim dhe kalkulatorët publikë e llogaritin TAP-in mbi bruton e plotë. Ky dallim nuk është vetëm teknik — ai ndryshon shumën përfundimtare që merrni. Kalkulatori ynë e riprodhon pikërisht këtë logjikë paralele, që rezultati të përputhet me atë që tregon fleta juaj reale e pagës.

Një muaj i llogaritur

Merrni një pagë bruto mujore prej 60 000 L. Kontributet zbriten paralelisht — sigurimet shoqërore 5 700 L dhe sigurimet shëndetësore 1 020 L, gjithsej 6 720 L. TAP-i llogaritet veçmas, mbi të njëjtën bruto, dhe del 3 250 L. Ajo që mbetet — 50 030 L — është paga neto në dorë. Veçmas, dhe kurrë nga neto juaj, punëdhënësi paguan kontributet e veta përsipër, kështu që kostoja e vërtetë e punësimit tuaj është 70 020 L. Çdo shifër këtu është vetë rezultati i kalkulatorit për këtë pagë; ndryshoni bruton dhe e gjithë ndarja lëviz me të.

Hapat kalimtarë te kufijtë e brezave

Meqë zbritja te brezi i parë (35 000 L) është më e madhe se zbritja te brezi standard (30 000 L), funksioni „hidhet" paksa lart te dy kufijtë: te 50 000 L dhe te 60 000 L. Praktikisht, kjo do të thotë se paga neto mund të ulet lehtë kur bruto rritet përtej njërit kufi. Nuk është gabim i kalkulatorit — është një veçori reale, e kritikuar, e dizajnit kalimtar të reformës. Ne e riprodhojmë me saktësi, pa e zbutur, dhe e shpjegojmë hap pas hapi te faqja e shkallës tatimore.

Lehtësimet: fëmijë, arsim, pension vullnetar

Ligji parashikon disa lehtësime — për fëmijë në ngarkim, për shpenzime arsimore dhe për kontribute në pension vullnetar. Por është e rëndësishme të kuptohet mekanizmi: këto zakonisht njihen nëpërmjet deklaratës individuale vjetore të të ardhurave (DIVA), jo automatikisht në mbajtjen mujore në burim. Prandaj kalkulatori ynë mujor nuk i zbaton si parazgjedhje; ai nis nga rasti standard pa persona në ngarkim, dhe çdo lehtësim eventual e trajton veçmas dhe me kujdes. Ky mekanizëm (vjetor kundrejt mujor) është ende për t'u bazuar në burimin zyrtar.

Baza ligjore

Shkalla e mësipërme buron nga Ligji nr. 29/2023 „Për tatimin mbi të ardhurat" (neni 24, normat tatimore) dhe nga Udhëzimi zbatues nr. 26, datë 08.09.2023. Nuk ka variacion rajonal apo bashkiak: TAP-i është plotësisht kombëtar dhe i njëjtë në të gjithë Shqipërinë. Normat dhe pragjet e paraqitura këtu janë ato në fuqi për vitin 2026, të bazuara secila në burimin e vet zyrtar kundrejt ligjit.

Kjo faqe nuk përbën këshillë ligjore apo fiskale — vendimi i autoritetit zyrtar mbizotëron.